دیوان عدالت اداری

دیوان عدالت اداری

وجود مراجع قضایی و قانونی برای رسیدگی به شکایات و حل اختلافات پیش آمده یکی از نیازهای حقوقی هر جامعه ای است؛ دادگستری با هدف احقاق حقوق شهروندان و حل مشکلات بین آن ها در تلاش است تا بتواند ضمن برقراری عدالت، به اختلافات شهروندان رسیدگی کند. حال این سوال مهم مطرح می شود که اگر شهروندی برای احقاق حقوق خود از مراجع دولتی و کارمندان دولت مانند سازمان امور مالیاتی شکایت و اعتراض داشت کدام نهاد وظیفه رسیدگی به شکایت او را خواهد داشت؟ یکی از مراجع قضایی و قانونی ایران برای رسیدگی به اختلافات و شکایات مردم با نهادها و کارمندان بخش دولتی کشور دیوان عدالت اداری است.

دیوان عدالت اداری به عنوان عالی‌ترین مرجع قضایی اداری ایران، نقش مهمی در حفاظت از حقوق مالیاتی مودیان و نظارت بر اقدامات و آراء سازمان امور مالیاتی کشور ایفا می‌کند. ممکن است به دلیل اشتباه یا تفسیرهای نادرست برخی از کارمندان و ممیزان مالیاتی، در حق مودیان اجحافی صورت بگیرد که در این صورت مودیان می توانند برای دفاع از حقوق خود به دیوان عدالت اداری شکایت خود را اعلام دارند.

دیوان عدالت اداری با بهره‌گیری از صلاحیت‌های قانونی خود، امکان رسیدگی به این شکایات را فراهم کرده و به عنوان آخرین مرجع قضایی در این زمینه عمل می‌کند. در این مقاله از سایت ستایش تراز آسیا فرآیند و نکات کلیدی شکایت مالیاتی، اعتراض به برگ تشخیص در دیوان عدالت اداری و مراحل عملی اعتراض مالیاتی را به صورت جامع مورد بررسی و مداقه قرار می دهیم.

شکایت مالیاتی در دیوان عدالت اداری

همان طور که می دانید مودیان در صورت شکایت به مالیات تعیین شده از سوی سازمان امور مالیاتی می توانند اعتراض خود را به هیئت حل اختلاف مالیاتی اعلام دارند و در صورتی که به نتیجه نرسند می توانند اعتراض خود را مجدد به هیئت حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر، شورای عالی مالیاتی و در نهایت به دیوان عدالت اداری اعلام دارند. مطابق اصل ۱۷۳ قانون اساسی و بندهای ۲ و ۱۰ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری، دیوان صلاحیت رسیدگی به شکایات نسبت به برگ‌های تشخیص مالیات، تصمیمات قطعی هیات‌های حل اختلاف مالیاتی، شورای عالی مالیاتی و سایر مراجع مالیاتی را دارد.

دیوان عدالت اداری در واقع به مودیان این امکان را می دهد که از حقوق خود دفاع کنند و اگر در حق آن ها اجحاف و تعدی صورت گرفته است از طریق مراجع قانونی آن را پیگیری کنند. نمونه رای دیوان عدالت علیه سازمان مالیاتی نشان می دهد که آرا و تصمیمات دیوان عدالت اداری می‌تواند منجر به نقض رأی هیات‌های حل اختلاف مالیاتی و ارجاع مجدد پرونده برای رسیدگی عادلانه شود.

انواع شکایت ها در دیوان عدالت اداری

همان طور که در مقدمه به آن اشاره کردیم، دیوان عدالت اداری برای رسیدگی به شکایات و اعتراضات مردم با واحدها و نهادهای دولتی می باشد. در واقع شکایت‌ها در دیوان عدالت اداری شامل انواع اعتراضات به تصمیمات، اقدامات، آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و آرای قطعی نهادهای دولتی و کمیسیون‌های تخصصی است که ممکن است حقوق فردی یا جمعی را تحت تأثیر قرار دهد. باید افزود که مواردی که در ادامه آورده شده است نشان‌دهنده دامنه وسیع اختیارات دیوان عدالت اداری در رسیدگی به شکایات شهروندان نسبت به نهادهای دولتی و ماموران آن ها است. انواع این شکایت ها در دیوان عدالت اداری را می توان در دسته بندی های زیر خلاصه کرد:

• شکایت از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی : تصمیمات اداری عام؛ شامل آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌هایی که توسط نهادهای دولتی صادر می‌شود. این تصمیمات می‌تواند توسط هر شخصی مورد شکایت قرار گیرد. تصمیمات اداری انفرادی؛ مانند پروانه ساخت بنا که تنها توسط شخص ذینفع قابل شکایت است.
• شکایت از اقدامات نهادهای دولتی: شامل اقداماتی که مقدمه اتخاذ تصمیم هستند (مانند طرح و برنامه) و همچنین اقداماتی که در راستای اجرای تصمیمات انجام می‌شوند (مانند بستن محل کسب) که هر دو نوع این اقدامات قابل شکایت هستند.
• شکایت از تصمیمات و اقدامات ماموران دولتی: این مورد شامل شکایات از رفتار یا تصمیمات ماموران دولتی است که ممکن است منجر به تضییع حقوق افراد شود.
• شکایت از آراء و تصمیمات قطعی مراجع اداری: دیوان عدالت اداری به شکایات مربوط به آراء مراجع تخصصی مانند هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون‌های مالیاتی رسیدگی می‌کند، به شرط آنکه این آراء نقض قوانین یا مقررات باشند.
• شکایات استخدامی: مستخدمان دولت می‌توانند نسبت به تضییع حقوق استخدامی خود در دیوان عدالت اداری شکایت کنند.

اعتراض به برگ تشخیص در دیوان عدالت اداری

یکی از شکایات و اعتراضاتی که مودیان می توانند در دیوان عدالت اداری به عنوان آخرین مرجع قضایی به ثبت برسانند؛ اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی است. بیشتر اختلاف ها بین مودیان و سازمان امور مالیاتی در خصوص مالیات تعیین شده می باشد که مودیان اگر در مراحل اولیه اعتراض در هیئت حل اختلاف مالیاتی، بدوی و تجدید نظر به نتیجه نرسیدند می توانند اعتراض نهایی خود را  در دیوان عدالت اداری به معنی شکایت رسمی مودی از تصمیم نهایی سازمان امور مالیاتی مطرح کنند. بر اساس اصل ۱۷۳ قانون اساسی و ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری صلاحیت رسیدگی به این اعتراضات را دارد. مهلت قانونی برای ثبت شکایت در دیوان عدالت اداری ظرف ۳ ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی هیأت حل اختلاف مالیاتی برای مودیان مقیم ایران و ۶ ماه برای مودیان خارج از کشور است. برای ثبت درخواست شکایت به دیوان عدالت اداری شما می بایست از طریق سامانه ثنا اقدام نمایید.

مراحل اعتراض مالیاتی در دیوان عدالت

مراحل اعتراض مالیاتی در دیوان عدالت اداری با تکمیل و ثبت دادخواست اعتراض آغاز می شود. مودی می بایست ظرف ۳ ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی هیأت حل اختلاف مالیاتی دادخواست خود را به صورت دقیق و درست تنظیم نماید. بهتر است که در تنظیم دادخواست حتما از یک مشاور حقوقی و مالیاتی کمک بگیرد زیرا این آخرین مرحله ای است که شما می توانید اعتراض خود را نسبت به مالیات اعلام شده ابراز دارید. لازم و ضروری است که در تکمیل دادخواست اعتراض حتما مشخصات هویتی کامل شما به عنوان مودی و سازمان امور مالیاتی به دقت ثبت گردد. مراحل اعتراض مالیاتی در دیوان عدالت اداری به شرح زیر است:

مرحله اول؛تکمیل و ثبت دادخواست اعتراض: در تنظیم دادخواست مشخصات کامل شاکی، مشخصات دقیق سازمان امور مالیاتی، موضوع شکایت، دلایل و مستندات اعتراض به برگ تشخیص یا رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی باید لحاظ شود. ثبت دادخواست اعتراض به صورت الکترونیکی بوده و در سامانه ثنا انجام می شود. بنابراین لازم و ضروری است که مودی در سامانه ثنا ثبت نام کرده و احراز هویت شود تا بتواند دادخواست خود را در آن ثبت نماید.

مرحله دوم؛ارسال دادخواست به سازمان امور مالیاتی: پس از اینکه مودی دادخواست خود را تنظیم و در سامانه ثنا ثبت می کند. پرونده و دادخواست توسط شعبه دیوان عدالت اداری بررسی می شود و در صورت کامل بودن پرونده، یک نسخه از دادخواست و مستندات به سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شود تا پاسخ خود را ارائه دهد. اگر دادخواست ناقص باشد، دیوان طی اخطاریه‌ای فرصت ۱۰ روزه برای رفع نقص به شاکی داده و در صورت عدم رفع نقص، امکان رد دادخواست وجود دارد. چناچه دادخواست کامل بود پرونده به شعبه ارجاع می شود تا بررسی های اولیه انجام پذیرد.

مرحله سوم؛ رسیدگی و صدور رأی: در این مرحله دیوان عدالت اداری پرونده و مستندات را مورد بررسی قرار می دهد و رأی قطعی، لازم‌الاجرا و غیرقابل تجدیدنظر را صادر می‌کند.

نتیجه‌گیری

یکی از مراجع قضایی و قانونی که مودیان می توانند اعتراض خود را نسبت به برگ تشخیص مالیات به آن ابلاغ نمایند دیوان عدالت اداری است. در واقع باید گفت شکایت مالیاتی در دیوان عدالت به عنوان آخرین مرحله اعتراض است و رای صادره از سوی دیوان عدالت اداری قطعی و لازم الاجراست. مودیان برای ثبت دادخواست خود می بایست از طریق سامانه الکترونیکی ثنا اقدام نمایند همچنین برای تنظیم دادخواست بهتر است که از یک مشاور حقوقی و مالیاتی که اشراف کاملی به قوانین حقوقی و مالیاتی دارد کمک بگیرند تا احتمال موفقیت خود را در پرونده افزایش دهند.

به طور کلی دیوان عدالت اداری مرجع رسیدگی به اعتراضات مردم با نهادها و سازمان های دولتی است و فقط محدود به شکایات بین مودیان و سازمان امور مالیاتی نمی شود. دیوان با بررسی دقیق پرونده‌ها و صدور آراء لازم‌الاجرا، از حقوق شهروندان حمایت کرده و به تضمین حاکمیت قانون، عدالت اداری و شفافیت در نظام اداری کشور کمک می‌کند، به‌طوری که هم حقوق فردی حفظ شده و هم دولت پاسخگو می‌شود.